คู่มือสินทรัพย์ถาวรและภาษี
ทะเบียนสินทรัพย์ถาวร ค่าเสื่อมราคาทางบัญชี vs ภาษี (พ.ร.ฎ. 145 / 473) การขายตัดจำหน่าย และสัญญาเช่าซื้อ
เมื่อกิจการซื้อเครื่องจักร คอมพิวเตอร์ อาคาร หรือรถยนต์เพื่อใช้งานเกิน 1 ปี นักบัญชีต้องบันทึกเป็นสินทรัพย์ถาวรและทยอยรับรู้ค่าเสื่อมราคาให้ถูกต้องทั้งเกณฑ์บัญชีและเกณฑ์ประมวลรัษฎากร บทความนี้สรุปโครงสร้างทะเบียนสินทรัพย์ เพดานค่าเสื่อมตาม พ.ร.ฎ. 145 และ 473 คู่บัญชีรายเดือน การขายตัดจำหน่าย พร้อมการลงบัญชีสัญญาเช่าซื้อครบชุด
DIRECT ANSWER · สรุปสำคัญ
คำตอบสั้น: ใน BC Ai Account ทะเบียนสินทรัพย์ผูกบัญชีสินทรัพย์ บัญชีค่าเสื่อมราคา และค่าเสื่อมสะสมไว้รายชิ้น เลือกคำนวณได้ทั้งวิธีเส้นตรงและลดน้อยถอยลง พร้อมนับจำนวนวันได้ 3 แบบ (สรรพากร 365 วัน, บัญชี 30/360 วัน, วันจริง) และเหลือราคาซาก 1 บาท ส่วนทางภาษีต้องเทียบเกณฑ์ พ.ร.ฎ. 145 (อาคารถาวร 5%/ปี, สินทรัพย์อื่น 20%/ปี) และ พ.ร.ฎ. 473 (คอมพิวเตอร์และซอฟต์แวร์ไม่เกิน 3 รอบระยะเวลาบัญชี รวมถึงสิทธิ SME สินทรัพย์ถาวรไม่รวมที่ดิน ≤ 200 ล้านบาท และลูกจ้าง ≤ 200 คน หักเบื้องต้น 40% ในวันที่ได้มา) ก่อนปรับปรุงในแบบ ภ.ง.ด.50
ค่าเสื่อมราคาทางบัญชี vs ทางภาษี (พ.ร.ฎ. 145 และ พ.ร.ฎ. 473)
ทางบัญชีให้กิจการประมาณอายุการใช้งานตามข้อเท็จจริงและเหลือมูลค่าซากไว้ (ค่าเริ่มต้นใน BC Ai Account ตั้งซากไว้ 1.00 บาท เพื่อให้สินทรัพย์ที่ตัดครบยังคงปรากฏอยู่ในทะเบียนคุม) ส่วนทางภาษีกฎหมายกำหนดเพดานอัตราสูงสุดไว้ตามพระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 145 และฉบับที่ 473 (แก้ไขเพิ่มเติม พ.ร.ฎ. 145 มาตรา 4 จัตวา) ดังตารางเปรียบเทียบนี้
| ประเภทสินทรัพย์ | เกณฑ์ทางภาษี (เพดานสูงสุดตาม พ.ร.ฎ. 145 / 473) | สิทธิพิเศษ SME (≤ 200 ลบ. และลูกจ้าง ≤ 200 คน) | จุดต่างเทียบกับทางบัญชีที่ต้องดู |
|---|---|---|---|
| อาคารถาวร | หักได้ไม่เกินร้อยละ 5 ต่อปี (20 ปี) | โรงงาน/อาคารโรงงานมีหลักเกณฑ์เฉพาะตามกฎหมายที่บังคับใช้อยู่ | หากทางบัญชีตัด 10 ปี (10%/ปี) ส่วนเกินต้องบวกกลับใน ภ.ง.ด.50 |
| สินทรัพย์อื่นทั่วไป (เครื่องจักร เฟอร์นิเจอร์ รถกระบะ) | หักได้ไม่เกินร้อยละ 20 ต่อปี (5 ปี) | เครื่องจักรที่เข้าเงื่อนไขตาม พ.ร.ฎ. มีสิทธิหักเบื้องต้นร้อยละ 40 วันที่ได้มา | รถยนต์นั่ง ≤ 10 ที่นั่ง จำกัดฐานต้นทุนทางภาษีไม่เกิน 1,000,000 บาท (พ.ร.ฎ. 315) |
| คอมพิวเตอร์ อุปกรณ์คอมพิวเตอร์ และโปรแกรมคอมพิวเตอร์ (ซอฟต์แวร์) | เลือกหักภายในไม่เกิน 3 รอบระยะเวลาบัญชี (พ.ร.ฎ. 473) | หักเบื้องต้นร้อยละ 40 ในวันที่ได้มา ส่วนที่เหลือ 60% ทยอยหักภายใน 3 รอบระยะเวลาบัญชี | หากทางบัญชีตัด 5 ปี แต่ทางภาษีใช้สิทธิ 3 ปี/40% จะเกิดผลต่างชั่วคราวใน ภ.ง.ด.50 |
หมายเหตุเรื่องการนับวันใน BC Ai Account: หน้าจอ ค่าเสื่อม › โอนข้อมูลเข้าระบบบัญชี มีตัวเลือกนับวัน 3 แบบ ได้แก่ สรรพากร (365 วัน ตัด 29 ก.พ. ออก), บัญชี (30 วัน/เดือน • 360 วัน/ปี) และ ตามจำนวนวันจริง (365/366 วัน) โดยกดประมวลผลเพื่อดูตัวอย่างยอดและคู่บัญชีก่อนบันทึกจริง
ตัวอย่างคำนวณค่าเสื่อมราคารายเดือน + คู่บัญชีโอนเข้า GL (ASD 1801)
สมมติกิจการซื้อเครื่องเซิร์ฟเวอร์และอุปกรณ์คอมพิวเตอร์ราคาทุน 120,001.00 บาท (ไม่รวม VAT) กำหนดราคาซาก 1.00 บาท มูลค่าคิดค่าเสื่อมเท่ากับ 120,000.00 บาท ตัดค่าเสื่อมทางบัญชีแบบเส้นตรง 5 ปี (ปีละ 24,000.00 บาท หรือ เดือนละ 2,000.00 บาท) ขณะที่ทางภาษีหากเข้าเงื่อนไข SME ตาม พ.ร.ฎ. 145 / 473 อาจเลือกหักเบื้องต้น 40% ในวันที่ได้มา (48,000.40 บาท) และทยอยหัก 60% ที่เหลือ (72,000.60 บาท) ภายใน 3 รอบบัญชี แล้วปรับปรุงผลต่างใน ภ.ง.ด.50 โดยใบสำคัญค่าเสื่อมราคารายเดือนในระบบบัญชีลงดังนี้
| รหัสบัญชี & ชื่อบัญชี | เดบิต (บาท) | เครดิต (บาท) |
|---|---|---|
| 5240-00 ค่าเสื่อมราคาสินทรัพย์ (120,000 ÷ 5 ปี ÷ 12 เดือน) | 2,000.00 | |
| 1219-01 ค่าเสื่อมราคาสะสม - อุปกรณ์สำนักงานและคอมพิวเตอร์ | 2,000.00 | |
| รวม | 2,000.00 | 2,000.00 |
การขายและตัดจำหน่ายสินทรัพย์ถาวร (กำไร/ขาดทุน + VAT · ASS 1802)
ก่อนบันทึกขายหรือตัดจำหน่ายสินทรัพย์ที่เมนู ค่าเสื่อม › บันทึกการขายสินทรัพย์ ต้องประมวลผลค่าเสื่อมราคาจนถึง วันก่อนวันขาย ให้เรียบร้อยก่อนเสมอ จากนั้นระบบจะดึงราคาทุนและค่าเสื่อมสะสมมาหามูลค่าตามบัญชีสุทธิ (NBV = ราคาทุน − ค่าเสื่อมสะสม) คำนวณ VAT 7% และลงกำไรหรือขาดทุนจากการจำหน่ายอัตโนมัติ
กรณีที่ 1: ขายสินทรัพย์ได้กำไรพร้อมออกใบกำกับภาษีขาย
สมมติขายอุปกรณ์สำนักงานราคาทุนเดิม 100,000.00 บาท ค่าเสื่อมราคาสะสมถึงวันก่อนขาย 70,000.00 บาท (NBV = 30,000.00 บาท) ขายได้ราคา 40,000.00 บาท บวก VAT 7% อีก 2,800.00 บาท รับเงินรวม 42,800.00 บาท เกิดกำไรจากการขาย 10,000.00 บาท
| รหัสบัญชี & ชื่อบัญชี | เดบิต (บาท) | เครดิต (บาท) |
|---|---|---|
| 1112-01 เงินฝากออมทรัพย์ - ธนาคาร (รับเงินรวม VAT) | 42,800.00 | |
| 1219-01 ค่าเสื่อมราคาสะสม - อุปกรณ์สำนักงาน (ล้างค่าเสื่อมสะสม) | 70,000.00 | |
| 1211-00 อุปกรณ์สำนักงานและคอมพิวเตอร์ (ล้างราคาทุนเดิม) | 100,000.00 | |
| 2121-00 ภาษีขาย (VAT 7% ของราคาขาย 40,000.00) | 2,800.00 | |
| 4210-00 กำไรจากการจำหน่ายสินทรัพย์ | 10,000.00 | |
| รวม | 112,800.00 | 112,800.00 |
กรณีที่ 2: ขายหรือตัดจำหน่ายต่ำกว่ามูลค่าตามบัญชี (ขาดทุน + VAT)
ใช้อุปกรณ์ชิ้นเดียวกัน (ราคาทุน 100,000.00, ค่าเสื่อมสะสม 70,000.00, NBV = 30,000.00 บาท) แต่จำหน่ายออกในราคา 15,000.00 บาท บวก VAT 7% 1,050.00 บาท รวม 16,050.00 บาท จึงเกิดผลขาดทุนจากการจำหน่าย 15,000.00 บาท
| รหัสบัญชี & ชื่อบัญชี | เดบิต (บาท) | เครดิต (บาท) |
|---|---|---|
| 1112-01 เงินฝากออมทรัพย์ - ธนาคาร (รับเงินรวม VAT) | 16,050.00 | |
| 1219-01 ค่าเสื่อมราคาสะสม - อุปกรณ์สำนักงาน | 70,000.00 | |
| 5290-00 ขาดทุนจากการจำหน่ายสินทรัพย์ (30,000 − 15,000) | 15,000.00 | |
| 1211-00 อุปกรณ์สำนักงานและคอมพิวเตอร์ (ล้างราคาทุนเดิม) | 100,000.00 | |
| 2121-00 ภาษีขาย (VAT 7% ของราคาขาย 15,000.00) | 1,050.00 | |
| รวม | 101,050.00 | 101,050.00 |
สัญญาเช่าซื้อและดอกเบี้ยรอตัดบัญชี (พ.ร.ฎ. 315 & ม.82/5)
เมนู ค่าเสื่อม › สัญญาเช่าซื้อ / ลีสซิ่งรถยนต์ ใน BC Ai Account แยกเงื่อนไขภาษีออกเป็น 3 รูปแบบชัดเจน ได้แก่ (1) รถยนต์นั่งไม่เกิน 10 ที่นั่ง ภาษีซื้อค่างวดขอคืนไม่ได้ตามมาตรา 82/5(6) ระบบจะรวมเข้าเป็นต้นทุนและคุมฐานค่าเสื่อมทางภาษีไม่เกิน 1,000,000 บาทตาม พ.ร.ฎ. 315 (2) รถกระบะ/รถบรรทุก/เครื่องจักรเชิงพาณิชย์ ขอคืนภาษีซื้อได้ตามใบกำกับภาษีแต่ละงวดและหักค่าเสื่อมเต็มมูลค่าก่อน VAT และ (3) เช่าดำเนินงานรถยนต์นั่ง ≤ 10 ที่นั่ง คุมเพดานค่าเช่าทางภาษีไม่เกิน 36,000 บาทต่อเดือนรวม VAT
ตัวอย่างสัญญาเช่าซื้อรถกระบะขนส่งสินค้า (ขอคืน VAT ได้): ราคารถก่อน VAT 600,000.00 บาท จ่ายดาวน์ 100,000.00 บาท (+ VAT 7% 7,000.00 = 107,000.00 บาท) ยอดจัดไฟแนนซ์เงินต้น 500,000.00 บาท ดอกเบี้ยเช่าซื้อตลอด 48 งวด 76,000.00 บาท รวมยอดผ่อนก่อน VAT 576,000.00 บาท (งวดละ 12,000.00 บาท) และภาษีซื้อยังไม่ถึงกำหนด 7% เท่ากับ 40,320.00 บาท (งวดละ 840.00 บาท รวมค่างวด 12,840.00 บาท)
1. วันรับรถและบันทึกสัญญาเช่าซื้อรถกระบะ
| รหัสบัญชี & ชื่อบัญชี | เดบิต (บาท) | เครดิต (บาท) |
|---|---|---|
| 1212-00 ยานพาหนะขนส่ง (มูลค่าเงินสดก่อน VAT) | 600,000.00 | |
| 1151-00 ภาษีซื้อ (VAT เงินดาวน์ 7% ของ 100,000.00) | 7,000.00 | |
| 1152-00 ภาษีซื้อยังไม่ถึงกำหนด (VAT 7% ของยอดผ่อน 576,000.00) | 40,320.00 | |
| 2119-01 ดอกเบี้ยเช่าซื้อรอตัดบัญชี (บัญชีปรับลดเจ้าหนี้เช่าซื้อ) | 76,000.00 | |
| 1112-01 เงินฝากออมทรัพย์ - ธนาคาร (จ่ายเงินดาวน์รวม VAT) | 107,000.00 | |
| 2119-00 เจ้าหนี้เช่าซื้อ (รวมเงินต้น + ดอกเบี้ย + VAT ผ่อน 48 งวด) | 616,320.00 | |
| รวม | 723,320.00 | 723,320.00 |
2. วันจ่ายค่างวดรายเดือน (ตัวอย่างงวดที่ 1 ตัดดอกเบี้ย 2,500.00 บาท)
| รหัสบัญชี & ชื่อบัญชี | เดบิต (บาท) | เครดิต (บาท) |
|---|---|---|
| 2119-00 เจ้าหนี้เช่าซื้อ (ตัดค่างวดรวม VAT ประจำเดือน) | 12,840.00 | |
| 5291-00 ดอกเบี้ยจ่าย (ตัดรับรู้ดอกเบี้ยเช่าซื้อตามตารางงวดที่ 1) | 2,500.00 | |
| 1151-00 ภาษีซื้อ (รับรู้ VAT ขอคืนเมื่อได้รับใบกำกับภาษีงวดที่ 1) | 840.00 | |
| 1112-01 เงินฝากออมทรัพย์ - ธนาคาร (โอนจ่ายค่างวดไฟแนนซ์) | 12,840.00 | |
| 2119-01 ดอกเบี้ยเช่าซื้อรอตัดบัญชี (ทยอยตัดดอกเบี้ยรอตัดบัญชี) | 2,500.00 | |
| 1152-00 ภาษีซื้อยังไม่ถึงกำหนด (ล้างยอดภาษีซื้อรอครบกำหนด) | 840.00 | |
| รวม | 16,180.00 | 16,180.00 |
หากสัญญาเดียวกันนี้เป็นรถยนต์นั่งไม่เกิน 10 ที่นั่ง ระบบจะไม่นำ VAT 7,000.00 และ 840.00 บาทไปลงในบัญชีภาษีซื้อขอคืน (1151-00) แต่รวมเข้าเป็นมูลค่าทรัพย์สินแทน และแจ้งเตือนคุมเพดาน 1,000,000 บาทสำหรับปรับปรุงใน ภ.ง.ด.50
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ค่าเสื่อมราคาทางบัญชีกับทางภาษีต่างกันอย่างไร และต้องทำอย่างไรในแบบ ภ.ง.ด.50
ค่าเสื่อมราคาทางบัญชีคำนวณตามอายุการใช้งานจริงของสินทรัพย์ในกิจการ ส่วนค่าเสื่อมราคาทางภาษีต้องอยู่ภายใต้เพดานอัตราของ พ.ร.ฎ. 145 และ พ.ร.ฎ. 473 หากค่าเสื่อมทางบัญชีสูงกว่าเกณฑ์ภาษีหรือใช้สิทธิหักเบื้องต้น SME ร้อยละ 40 ในปีแรก ต้องนำผลต่างมาปรับปรุงบวกกลับหรือหักออกในกระดาษทำการคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล ภ.ง.ด.50
คอมพิวเตอร์และซอฟต์แวร์หักค่าเสื่อมราคาทางภาษีได้เร็วแค่ไหนตาม พ.ร.ฎ. 473 และสิทธิ SME 40%
ตาม พ.ร.ฎ. 473 ที่แก้ไขเพิ่มเติม พ.ร.ฎ. 145 นิติบุคคลทั่วไปหักค่าเสื่อมคอมพิวเตอร์ อุปกรณ์คอมพิวเตอร์ และโปรแกรมคอมพิวเตอร์ได้ภายในไม่เกิน 3 รอบระยะเวลาบัญชี และหากเข้าเงื่อนไข SME ที่มีสินทรัพย์ถาวรไม่รวมที่ดินไม่เกิน 200 ล้านบาทและจ้างแรงงานไม่เกิน 200 คน สามารถเลือกหักเบื้องต้นร้อยละ 40 ในวันที่ได้ทรัพย์สินมา แล้วทยอยหักส่วนที่เหลือร้อยละ 60 ภายใน 3 รอบระยะเวลาบัญชี
ก่อนกดบันทึกขายหรือตัดจำหน่ายสินทรัพย์ใน BC Ai Account ต้องทำขั้นตอนใดก่อน
ต้องประมวลผลและบันทึกโอนค่าเสื่อมราคาของสินทรัพย์ชิ้นนั้นจนถึงวันก่อนวันขายในเมนูค่าเสื่อม โอนข้อมูลเข้าระบบบัญชี ให้เรียบร้อยก่อน เพื่อให้ค่าเสื่อมราคาสะสมและมูลค่าตามบัญชีสุทธิเป็นปัจจุบัน จากนั้นจึงไปบันทึกขายสินทรัพย์เพื่อคำนวณกำไรหรือขาดทุนและภาษีขายได้อย่างถูกต้อง
การซื้อรถยนต์นั่งไม่เกิน 10 ที่นั่งแบบเช่าซื้อกับรถกระบะขนส่งต่างกันอย่างไรทางภาษี
รถยนต์นั่งไม่เกิน 10 ที่นั่งถือเป็นภาษีซื้อต้องห้ามตามมาตรา 82/5(6) จึงขอคืน VAT ค่างวดไม่ได้ต้องรวมเป็นต้นทุนทรัพย์สิน และคิดค่าเสื่อมราคาทางภาษีจากต้นทุนไม่เกิน 1,000,000 บาทตาม พ.ร.ฎ. 315 ส่วนรถกระบะหรือรถบรรทุกเชิงพาณิชย์สามารถขอคืนภาษีซื้อตามใบกำกับภาษีค่างวดได้และหักค่าเสื่อมราคาจากต้นทุนก่อน VAT เต็มจำนวน
ทะเบียนสินทรัพย์ ค่าเสื่อมราคา การขาย และสัญญาเช่าซื้ออยู่ในแพ็กเกจรุ่นใดของ BC Ai Account
ทะเบียนสินทรัพย์ถาวร การซ่อมบำรุง โอนค่าเสื่อมราคา และขาย/ตัดจำหน่ายสินทรัพย์ ใช้งานได้ตั้งแต่รุ่น BC Ai Account Standard เริ่มต้น 199 บาทต่อเดือน (1–5 Concurrent Users) ส่วนเมนูสัญญาเช่าซื้อและลีสซิ่งรถยนต์ตาม พ.ร.ฎ. 315 และ ม.82/5 ปลดล็อกในรุ่น Professional เริ่มต้น 499 บาทต่อเดือน และ Enterprise เริ่มต้น 999 บาทต่อเดือน โดยสำนักงานบัญชี Partner ใช้ฟรี 0 บาท ไม่จำกัด
แหล่งที่มาและมาตรฐานอ้างอิง
- กรมสรรพากร — พระราชกฤษฎีกา (ฉบับที่ 145) พ.ศ. 2527 เรื่อง การหักค่าสึกหรอและค่าเสื่อมราคาทรัพย์สิน
- กรมสรรพากร — พระราชกฤษฎีกา (ฉบับที่ 473) พ.ศ. 2551 สิทธิหักค่าสึกหรอและค่าเสื่อมราคาของวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม
- กรมสรรพากร — พระราชกฤษฎีกา (ฉบับที่ 315) พ.ศ. 2540 เกณฑ์มูลค่าต้นทุนรถยนต์นั่งไม่เกิน 10 ที่นั่ง (1 ล้านบาท)
- สภาวิชาชีพบัญชี (TFAC) — มาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (TFRS for NPAEs ปรับปรุง 2565)
- คลังความรู้ BC Brain MCP — กฎบัญชี คู่มือการใช้งาน และข้อจำกัดระบบที่ตรวจสอบจากโค้ดจริงของ BC Ai Account
- รายละเอียดผลิตภัณฑ์ BC Ai Account (15 ระบบในพอร์ทัลเดียว)
หมายเหตุ: ข้อกำหนดทางกฎหมาย ภาษีอากร มาตรฐานบัญชี และความสามารถของระบบ BC Ai Account ในหน้านี้ตรวจสอบตามเอกสารทางการและระบบจริง ณ 14 พฤศจิกายน 2569 หากมีประกาศแก้ไขเพิ่มเติม ให้ยึดประกาศล่าสุดของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง