บทความต้นทุนและภาษีต่างประเทศ
บัญชีนำเข้าสินค้า ต้นทุนแฝง (Landed Cost) ปรับปรุงอัตราแลกเปลี่ยน (FX) และภาษี ภ.พ.36
กิจการที่นำเข้าสินค้าจากต่างประเทศหรือจ่ายค่าบริการคลาวด์และโฆษณาออนไลน์ข้ามประเทศ มักเจอปัญหาตั้งราคาขายพลาดเพราะโยนค่าขนส่งและอากรขาเข้าไปเป็นค่าใช้จ่ายรวมปลายงวด แทนที่จะปันส่วนเข้าต้นทุนสต็อกรายชิ้น รวมถึงสับสนเรื่องอัตราแลกเปลี่ยนสิ้นงวดและภาษี ภ.พ.36 บทความนี้สรุปวิธีปฏิบัติตามมาตรฐานการบัญชีและประมวลรัษฎากรพร้อมคู่บัญชีครบวงจร
คำตอบสั้น: การนำเข้าสินค้าต้องปันส่วน ต้นทุนแฝง (Landed Cost) ได้แก่ ค่าระวาง ประกันภัย อากรขาเข้า และค่าพิธีการศุลกากร เข้าเป็นต้นทุนสต็อกสินค้าตามมาตรฐาน TAS 2 ส่วนลูกหนี้และเจ้าหนี้สกุลเงินต่างประเทศคงค้างต้องปรับมูลค่า ณ วันสิ้นงวดตามมาตรา 65 ทวิ (5) และเมื่อจ่ายค่าบริการต่างประเทศที่ใช้ในไทยต้องยื่นนำส่ง VAT 7% ด้วยแบบ ภ.พ.36 ภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป (มาตรา 83/6) แล้วนำใบเสร็จรับเงินของกรมสรรพากรมาขอคืนเป็นภาษีซื้อใน ภ.พ.30
1. การปันส่วนต้นทุนแฝงนำเข้าสินค้า (Landed Cost) เข้าสต็อกตามมาตรฐาน TAS 2
ตามมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 2 เรื่อง สินค้าคงเหลือ (TAS 2) ต้นทุนในการซื้อสินค้าไม่ได้มีแค่ราคาหน้าอินวอยซ์ของผู้ขายต่างประเทศ (FOB) เท่านั้น แต่ต้องรวมอากรขาเข้า ภาษีอื่นที่กิจการขอคืนไม่ได้ ค่าระวางเรือหรือรถ ค่าประกันภัยขนส่ง และค่าดำเนินการพิธีการศุลกากรที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการนำสินค้าเข้าสู่คลังพร้อมขาย
ในหน้าจอ สินค้า › ประมวลผลเฉลี่ยต้นทุนแฝง ของ BC Ai Account รุ่น Professional และ Enterprise ผู้ใช้สามารถอ้างอิงบิลรับสินค้าและเอกสารค่าใช้จ่ายชิปปิ้ง พร้อมบันทึกเลขที่ใบขนสินค้าศุลกากรและข้อตกลงขนส่ง (CIF, FOB, CFR, EXW, DDP) โดยเลือกเกณฑ์ปันส่วนต้นทุนแฝงได้ 4 วิธีตามธรรมชาติของสินค้า
- ปันส่วนตามมูลค่าสินค้า (FOB/Value): เหมาะกับสินค้านำเข้าหลายเกรดที่อากรและค่าประกันแปรผันตามมูลค่าราคาสินค้า
- ปันส่วนตามจำนวนหน่วย: เหมาะกับสินค้าขนาดใกล้เคียงกันที่ค่าจัดการต่อชิ้นเท่ากัน
- ปันส่วนตามน้ำหนักจริงหรือหน่วยนับขนาน: เหมาะกับเหล็ก เคมีภัณฑ์ หรือสินค้าที่ค่าระวางเรือและรถคิดตามกิโลกรัมหรือตัน
- ปันส่วนเท่ากันทุกรายการ: เหมาะกับค่าธรรมเนียมเอกสารคงที่ต่อใบขน
ตัวอย่างคู่บัญชีปันส่วนต้นทุนแฝงนำเข้าและภาษีซื้อกรมศุลกากร
สมมติกิจการบันทึกรับสินค้าจากต่างประเทศเข้าคลังไว้แล้วที่มูลค่า FOB 10,000 USD × อัตราวันนำเข้า 34.50 บาท = 345,000.00 บาท ต่อมาจ่ายอากรขาเข้าศุลกากร 34,500.00 บาท และจ่ายค่าระวางรวมค่าพิธีการชิปปิ้ง 20,500.00 บาท (รวมต้นทุนแฝงที่ปันส่วนเพิ่มเข้าสต็อก = 55,000.00 บาท ทำให้ต้นทุนสินค้าในคลังขยับเป็น 400,000.00 บาท) พร้อมชำระภาษีมูลค่าเพิ่มนำเข้าหน้าด่านศุลกากร 7% ของฐาน CIF บวกอากร (379,500.00 × 7% = 26,565.00 บาท) ตามใบเสร็จรับเงินกรมศุลกากร
| รายการบัญชี | เดบิต (บาท) | เครดิต (บาท) |
|---|---|---|
| 1131-00 สินค้าคงเหลือสำเร็จรูป (ปันส่วนอากรขาเข้าและค่าขนส่งนำเข้า) | 55,000.00 | |
| 1151-00 ภาษีซื้อ (ตามใบเสร็จรับเงินกรมศุลกากร มาตรา 86/14) | 26,565.00 | |
| 1112-01 เงินฝากออมทรัพย์ - ธนาคาร | 81,565.00 | |
| รวม | 81,565.00 | 81,565.00 |
หลังบันทึกใบปรับปรุงต้นทุนแฝงแล้ว ให้สั่งรันคำนวณต้นทุนสต็อกใหม่เพื่อให้ต้นทุนเฉลี่ยหรือต้นทุนล็อต FIFO อัปเดตต่อเนื่องไปยังบิลขายที่ตัดสต็อกตามหลังอย่างถูกต้อง
2. หลายสกุลเงินและการปรับมูลค่าอัตราแลกเปลี่ยนสิ้นงวด (FX Revaluation)
รายการค้าที่เป็นเงินตราต่างประเทศ (เช่น USD, CNY, JPY, EUR, GBP, SGD) จะเกิดผลต่างอัตราแลกเปลี่ยน 2 จังหวะที่นักบัญชีต้องแยกให้ชัดเจน
- กำไรหรือขาดทุนที่เกิดขึ้นจริงเมื่อรับหรือจ่ายชำระหนี้ (Realized FX Gain/Loss): เกิดจากส่วนต่างระหว่างอัตราแลกเปลี่ยนวันที่ตั้งหนี้กับวันที่โอนเงินชำระจริง ระบบจะลงบัญชีเข้า
4230-00 กำไรจากอัตราแลกเปลี่ยนหรือ5280-00 ขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยนในใบรับหรือจ่ายชำระหนี้ทันที - กำไรหรือขาดทุนจากการปรับมูลค่า ณ วันสิ้นงวด (Unrealized FX Gain/Loss): ตามมาตรฐาน TAS 21 และประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ทวิ (5) ณ วันสิ้นรอบระยะเวลาบัญชี กิจการต้องแปลงค่ายอดคงค้างของลูกหนี้การค้าต่างประเทศด้วย อัตราซื้อถัวเฉลี่ยของธนาคารพาณิชย์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยคำนวณ และแปลงค่าเจ้าหนี้การค้าต่างประเทศด้วย อัตราขายถัวเฉลี่ยของธนาคารพาณิชย์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยคำนวณ
ตัวอย่างคู่บัญชีปรับปรุงอัตราแลกเปลี่ยนเจ้าหนี้ต่างประเทศสิ้นงวด
สมมติเจ้าหนี้การค้าต่างประเทศยอด 10,000 USD บันทึกไว้ตอนนำเข้าที่อัตรา 34.50 บาท/USD (345,000.00 บาท) ยังค้างชำระ ณ วันสิ้นงวดซึ่งอัตราขายถัวเฉลี่ยประกาศอยู่ที่ 35.20 บาท/USD (มูลค่าหนี้ใหม่เท่ากับ 352,000.00 บาท) กิจการมีภาระหนี้เป็นเงินบาทเพิ่มขึ้น จึงเกิดผลขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยนสิ้นงวด 7,000.00 บาท
| รายการบัญชี | เดบิต (บาท) | เครดิต (บาท) |
|---|---|---|
| 5280-00 ขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยน | 7,000.00 | |
| 2111-00 เจ้าหนี้การค้า - ต่างประเทศ | 7,000.00 | |
| รวม | 7,000.00 | 7,000.00 |
ในเมนู บัญชี › ประมวลผลปรับปรุงกำไร/ขาดทุนอัตราแลกเปลี่ยนสิ้นงวด (รุ่น Professional และ Enterprise) ระบบจะคำนวณผลต่างรายบิล สร้างใบสำคัญปรับปรุง ณ วันสิ้นงวด และสร้างใบสำคัญกลับรายการสลับเดบิต–เครดิตในวันที่ 1 ของงวดถัดไปให้อัตโนมัติ
3. จ่ายค่าบริการต่างประเทศและหน้าที่นำส่งภาษีมูลค่าเพิ่ม ภ.พ.36 (มาตรา 83/6)
เมื่อกิจการในไทยจ่ายเงินค่าบริการให้แก่ผู้ประกอบการที่อยู่นอกราชอาณาจักรและได้นำบริการนั้นมาใช้ในประเทศไทย เช่น ค่าโฆษณาออนไลน์ ค่าเช่าซอฟต์แวร์คลาวด์รายเดือน ค่าสิทธิ หรือค่าที่ปรึกษาต่างประเทศ ผู้จ่ายเงินมีหน้าที่ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 83/6 ต้องยื่นแบบ ภ.พ.36 และนำส่ง VAT อัตรา 7% ภายใน 7 วันนับแต่วันสิ้นเดือนของเดือนที่จ่ายเงิน (กรณียื่นออนไลน์ผ่าน e-Filing ขยายเวลาเพิ่มอีก 8 วัน เป็นภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป) โดยแปลงค่าเงินตราต่างประเทศเป็นเงินบาทตามหลักเกณฑ์มาตรา 9
ข้อควรระวังสำคัญคือ วันที่ตัดบัตรเครดิตหรือโอนเงินไปต่างประเทศยังนำ VAT 7% ไปเครดิตใน ภ.พ.30 ไม่ได้ทันที ต้องรอจนกว่าจะยื่นชำระแบบ ภ.พ.36 และได้รับ ใบเสร็จรับเงินของกรมสรรพากร ซึ่งกฎหมายถือเป็นใบกำกับภาษีตามมาตรา 86/14 จึงจะนำมาหักเป็นภาษีซื้อในเดือนที่ระบุในใบเสร็จรับเงินได้ (นอกจากนี้ควรตรวจสอบหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายตามแบบ ภ.ง.ด.54 มาตรา 70 และอนุสัญญาภาษีซ้อนควบคู่กับผู้สอบบัญชีด้วย)
ขั้นที่ 1: วันจ่ายค่าบริการคลาวด์ต่างประเทศ 20,000.00 บาท และตั้งพักภาระ ภ.พ.36 (7% = 1,400.00 บาท)
| รายการบัญชี | เดบิต (บาท) | เครดิต (บาท) |
|---|---|---|
| 5250-00 ค่าบริการซอฟต์แวร์และคลาวด์ต่างประเทศ | 20,000.00 | |
| 1152-00 ภาษีซื้อรอใบเสร็จกรมสรรพากร (ภ.พ.36) | 1,400.00 | |
| 1112-01 เงินฝากออมทรัพย์ - ธนาคาร | 20,000.00 | |
| 2124-00 ภาษีมูลค่าเพิ่มค้างนำส่ง (ภ.พ.36) | 1,400.00 | |
| รวม | 21,400.00 | 21,400.00 |
ขั้นที่ 2: วันยื่นชำระแบบ ภ.พ.36 และบันทึกเลขที่ใบเสร็จรับเงินกรมสรรพากรเข้าภาษีซื้อ
| รายการบัญชี | เดบิต (บาท) | เครดิต (บาท) |
|---|---|---|
| 2124-00 ภาษีมูลค่าเพิ่มค้างนำส่ง (ภ.พ.36) | 1,400.00 | |
| 1151-00 ภาษีซื้อ (ขอคืนใน ภ.พ.30 เดือนตามใบเสร็จกรมสรรพากร) | 1,400.00 | |
| 1112-01 เงินฝากออมทรัพย์ - ธนาคาร | 1,400.00 | |
| 1152-00 ภาษีซื้อรอใบเสร็จกรมสรรพากร (ล้างบัญชีพัก) | 1,400.00 | |
| รวม | 2,800.00 | 2,800.00 |
สรุปแพ็กเกจ BC Ai Account ที่รองรับงานนำเข้าและธุรกรรมต่างประเทศ
Starter และ Standard สำหรับธุรกิจในประเทศ
รุ่น Starter ใช้ฟรี 0 บาท/เดือน (1–100 Concurrent Users, สต็อก Average) และรุ่น Standard เริ่มต้น 199 บาท/เดือน (1–5 คนพร้อมกัน) เพิ่มบัญชีแยกประเภทอัตโนมัติและหน้าจอคำนวณภาษีจ่ายบริการต่างประเทศ ภ.พ.36 และ ภ.ง.ด.54
Professional สำหรับผู้นำเข้าและคลังขั้นสูง
เริ่มต้น 499 บาท/เดือน (1–5 คนพร้อมกัน) ปลดล็อกสต็อก FIFO ล็อตวันหมดอายุ (FEFO) Serial Number ประมวลผลเฉลี่ยต้นทุนแฝงนำเข้า (Landed Cost) หลายสกุลเงิน และปรับปรุงอัตราแลกเปลี่ยนสิ้นงวด
Enterprise สำหรับองค์กรขนาดใหญ่
เริ่มต้น 999 บาท/เดือน (1–5 คนพร้อมกัน) ครบทุกโมดูลพร้อมสิทธิ์อนุมัติหลายระดับและเชื่อมต่อ MCP อ่านข้อมูลเฉพาะองค์กรแบบปลอดภัย (อ่านอย่างเดียว)
Partner สำหรับสำนักงานบัญชี
สำนักงานบัญชีดูแลลูกค้าผู้นำเข้าหลายบริษัทได้ฟรี 0 บาท ไม่จำกัด พร้อมเลือกแยก Server เฉพาะสำนักงานและรับบริการดูแลฟรีผ่านโครงการ BC Ai Accounting Partner
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ค่าใช้จ่ายนำเข้าชนิดใดบ้างที่ต้องปันส่วนเข้าเป็นต้นทุนสต็อกสินค้า (Landed Cost)
ตามมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 2 (TAS 2) ต้องรวมค่าระวางเรือหรือรถ ค่าประกันภัยระหว่างขนส่ง อากรขาเข้าศุลกากร ภาษีสรรพสามิตที่ขอคืนไม่ได้ และค่าพิธีการศุลกากรหรือค่าชิปปิ้งที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการนำสินค้าเข้าคลัง ส่วนภาษีมูลค่าเพิ่มนำเข้าที่ขอคืนได้ให้บันทึกเป็นภาษีซื้อแยกต่างหาก
ฟีเจอร์ประมวลผลต้นทุนแฝงนำเข้า หลายสกุลเงิน และสต็อก FIFO อยู่ในแพ็กเกจใดของ BC Ai Account
ฟีเจอร์ประมวลผลเฉลี่ยต้นทุนแฝง (Landed Cost) สต็อกแบบ FIFO ล็อตวันหมดอายุ Serial Number และระบบหลายสกุลเงินพร้อมประมวลผลปรับปรุงกำไรขาดทุนอัตราแลกเปลี่ยนสิ้นงวด ปลดล็อกใช้งานในรุ่น BC Ai Account Professional (เริ่มต้น 499 บาทต่อเดือน) และรุ่น Enterprise (เริ่มต้น 999 บาทต่อเดือน)
จ่ายค่าโฆษณาออนไลน์หรือค่าซอฟต์แวร์คลาวด์ให้ผู้ให้บริการต่างประเทศต้องยื่นแบบ ภ.พ.36 ภายในวันใด
ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 83/6 ผู้จ่ายเงินค่าบริการไปต่างประเทศที่ได้นำบริการมาใช้ในประเทศไทยต้องคำนวณและนำส่งภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% ด้วยแบบ ภ.พ.36 ภายใน 7 วันนับแต่วันสิ้นเดือนของเดือนที่จ่ายเงิน (หรือขยายเวลาเพิ่มอีก 8 วันเป็นภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไปเมื่อยื่นผ่านระบบ e-Filing)
ภาษีมูลค่าเพิ่มที่นำส่งตามแบบ ภ.พ.36 นำมาขอคืนเป็นภาษีซื้อในแบบ ภ.พ.30 ได้เมื่อใด
นำมาถือเป็นภาษีซื้อได้ต่อเมื่อได้ยื่นชำระเงินตามแบบ ภ.พ.36 และได้รับใบเสร็จรับเงินจากกรมสรรพากรเรียบร้อยแล้ว โดยใบเสร็จรับเงินของกรมสรรพากรถือเป็นใบกำกับภาษีตามมาตรา 86/14 สำหรับใช้หักภาษีขายในเดือนที่ระบุในใบเสร็จรับเงิน
แหล่งที่มาและมาตรฐานอ้างอิง
- กรมศุลกากร — หลักเกณฑ์พิธีการนำเข้าสินค้าและการประเมินราคาศุลกากร (CIF)
- ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) — อัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศถัวเฉลี่ยรายวัน
- กรมสรรพากร — คู่มือภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับบริการจากต่างประเทศและการยื่นแบบ ภ.พ.36
- สภาวิชาชีพบัญชี (TFAC) — มาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (TFRS for NPAEs ปรับปรุง 2565)
- คลังความรู้ BC Brain MCP — กฎบัญชี คู่มือการใช้งาน และข้อจำกัดระบบที่ตรวจสอบจากโค้ดจริงของ BC Ai Account
- รายละเอียดผลิตภัณฑ์ BC Ai Account (15 ระบบในพอร์ทัลเดียว)
- ระบบจัดซื้อ ใบเสนอขอซื้อ และรับสินค้าเข้าคลัง (BC Ai Procurement)
หมายเหตุ: ข้อกำหนดทางกฎหมาย ภาษีอากร มาตรฐานบัญชี และความสามารถของระบบ BC Ai Account ในหน้านี้ตรวจสอบตามเอกสารทางการและระบบจริง ณ 14 พฤศจิกายน 2569 หากมีประกาศแก้ไขเพิ่มเติม ให้ยึดประกาศล่าสุดของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง