บทความภาษีและบัญชี
คู่มือคำนวณและยื่นภาษีเงินได้นิติบุคคล ภ.ง.ด.51 ครึ่งปี และ ภ.ง.ด.50 ประจำปีสำหรับ SME
กำไรสุทธิในงบกำไรขาดทุนทางบัญชีไม่ใช่ตัวเลขที่ใช้คูณอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลได้ทันที เพราะประมวลรัษฎากรกำหนดหลักเกณฑ์การปรับปรุงรายได้และรายจ่ายต้องห้ามไว้เฉพาะ รวมถึงมีบทกำหนดโทษเงินเพิ่มกรณีประมาณการกำไรครึ่งปีต่ำเกินเกณฑ์ บทความนี้สรุปขั้นตอนวางแผน ภ.ง.ด.51 และ ภ.ง.ด.50 ตารางอัตราภาษี SME และคู่บัญชีตั้งภาษีสิ้นปีอย่างครบถ้วน
คำตอบสั้น: บริษัทและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลต้องยื่นภาษีครึ่งปี ภ.ง.ด.51 ภายใน 2 เดือนหลังสิ้น 6 เดือนแรก (มาตรา 67 ทวิ; ระวังประมาณการขาดเกิน 25% เสียเงินเพิ่ม 20% ตามมาตรา 67 ตรี) และยื่นภาษีประจำปี ภ.ง.ด.50 พร้อมงบการเงินที่ผู้สอบบัญชีรับรองภายใน 150 วันหลังวันสิ้นรอบบัญชี (มาตรา 68 และ 69; ยื่นออนไลน์ e-Filing บวกเพิ่ม 8 วัน) โดยกิจการ SME ที่ทุนชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้านบาทและรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาทได้รับยกเว้นภาษีสำหรับกำไรสุทธิทางภาษี 300,000 บาทแรก
เปรียบเทียบหน้าที่ยื่นแบบ ภ.ง.ด.51 (ครึ่งปี) และ ภ.ง.ด.50 (ประจำปี)
| หัวข้อเปรียบเทียบ | ภ.ง.ด.51 (ภาษีครึ่งรอบระยะเวลาบัญชี) | ภ.ง.ด.50 (ภาษีสิ้นรอบระยะเวลาบัญชี) |
|---|---|---|
| มาตราอ้างอิงในประมวลรัษฎากร | มาตรา 67 ทวิ และมาตรา 67 ตรี | มาตรา 68 และมาตรา 69 |
| ฐานที่ใช้คำนวณภาษี | กึ่งหนึ่ง (50%) ของประมาณการกำไรสุทธิทั้งปี (หรือกำไรสุทธิจริง 6 เดือนแรกสำหรับบริษัทจดทะเบียนและกลุ่มเฉพาะตามกฎหมาย) | กำไรสุทธิทางภาษีจริงตลอดรอบระยะเวลาบัญชี 12 เดือน (ปรับปรุงตามเงื่อนไขมาตรา 65 ทวิ และ 65 ตรี) |
| กำหนดเวลายื่นแบบกระดาษ | ภายใน 2 เดือน นับแต่วันสุดท้ายของรอบระยะเวลา 6 เดือนแรก (เช่น รอบปีปฏิทิน ยื่นภายใน 31 สิงหาคม) | ภายใน 150 วัน นับแต่วันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชี พร้อมงบการเงินที่มีผู้สอบบัญชีรับรอง |
| ยื่นออนไลน์ผ่านระบบ e-Filing | ขยายเวลาเพิ่มอีก 8 วัน นับแต่วันพ้นกำหนดยื่นแบบปกติ | ขยายเวลาเพิ่มอีก 8 วัน นับแต่วันพ้นกำหนดยื่นแบบปกติ (และนำส่งงบ DBD e-Filing ภายใน 1 เดือนหลังประชุมใหญ่อนุมัติงบ) |
| ความเสี่ยงและบทกำหนดโทษสำคัญ | หากประมาณการกำไรสุทธิขาดไปเกิน 25% โดยไม่มีเหตุอันสมควร เสียเงินเพิ่ม 20% ของภาษีที่ชำระขาด (มาตรา 67 ตรี) | ยื่นล่าช้าหรือชำระขาด เสียค่าปรับอาญาไม่เกิน 2,000 บาท และเงินเพิ่มอัตราร้อยละ 1.5 ต่อเดือนของภาษีที่ต้องชำระ (มาตรา 27) |
วิธีป้องกันเงินเพิ่ม 20% ตามมาตรา 67 ตรี เมื่อทำประมาณการ ภ.ง.ด.51
เหตุผลที่ผู้ประกอบการถูกประเมินเงินเพิ่ม ภ.ง.ด.51 มากที่สุด คือช่วงครึ่งปีหลังมียอดขายพุ่งสูงกว่าที่คาดไว้ตอนเดือนสิงหาคม ทำให้ประมาณการกำไรสุทธิทั้งปีที่ยื่นไว้ต่ำกว่ากำไรสุทธิจริงใน ภ.ง.ด.50 เกินร้อยละ 25 เพื่อบริหารความเสี่ยงอย่างรัดกุม นักบัญชีควรใช้แนวทางตาม คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.50/2537 ดังนี้
- ดึงงบทดลองจริง 6 เดือนแรกมาเป็นฐานตั้งต้น: ปิดบัญชีรายเดือนงวดเดือนที่ 1–6 ให้ครบ ทั้งค่าเสื่อมราคา ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย และต้นทุนสต็อก ก่อนประมาณการอีก 6 เดือนหลัง
- ตรวจสอบเกณฑ์เหตุอันสมควร (Safe Harbor): ตาม ป.50/2537 หากบริษัทจัดทำประมาณการกำไรสุทธิและได้ยื่นแบบชำระภาษีครึ่งปีไว้ ไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งของภาษีเงินได้นิติบุคคลที่ได้ยื่นแบบแสดงรายการไว้ในรอบระยะเวลาบัญชีปีก่อน แม้สิ้นปีกำไรจริงจะพุ่งสูงจนประมาณการขาดเกิน 25% ก็ยังถือเป็นกรณีมีเหตุอันสมควร ไม่ต้องเสียเงินเพิ่ม 20%
- เก็บกระดาษทำการและสมมติฐานประกอบ: กรณีปีปัจจุบันเกิดเหตุการณ์ไม่คาดคิดช่วงปลายปี (เช่น ได้งานประมูลใหญ่กะทันหันในไตรมาส 4) การจัดเก็บเอกสารหลักฐานช่วงเวลาที่ได้สัญญาจะช่วยชี้แจงเหตุอันสมควรต่อเจ้าพนักงานได้
การปรับปรุงกำไรทางบัญชีเป็นกำไรสุทธิทางภาษี (มาตรา 65 และ 65 ตรี)
เมื่อสิ้นปีต้องนำกำไร (ขาดทุน) ก่อนภาษีจากงบกำไรขาดทุนมาจัดทำกระดาษทำการปรับปรุงเป็นกำไรสุทธิทางภาษีตามสมการหลัก
- บวกกลับรายจ่ายต้องห้ามตามมาตรา 65 ตรี: ได้แก่ เบี้ยปรับและเงินเพิ่มภาษีอากรรวมถึงค่าปรับอาญาตามมาตรา 65 ตรี (6), ภาษีซื้อต้องห้ามของรถยนต์นั่งไม่เกิน 10 คนตามมาตรา 65 ตรี (6 ทวิ), ค่ารับรองส่วนที่เกินร้อยละ 0.3 ของรายได้หรือเกิน 10 ล้านบาทตามมาตรา 65 ตรี (4), รายจ่ายส่วนตัวหรือการให้โดยเสน่หาตามมาตรา 65 ตรี (3), รายจ่ายที่ผู้จ่ายพิสูจน์ไม่ได้ว่าใครเป็นผู้รับตามมาตรา 65 ตรี (18) และค่าเสื่อมราคาทางบัญชีส่วนที่เกินอัตราเพดานตามพระราชกฤษฎีกา (ฉบับที่ 145)
- หักออกรายได้ยกเว้นหรือสิทธิประโยชน์ทางภาษี: เช่น เงินปันผลที่ได้รับยกเว้นตามเงื่อนไขมาตรา 65 ทวิ (10), รายจ่ายที่ได้สิทธิหักเพิ่มตามพระราชกฤษฎีกาส่งเสริมการลงทุนดิจิทัล และ ผลขาดทุนสุทธิทางภาษียกมาไม่เกิน 5 รอบระยะเวลาบัญชี ก่อนรอบปัจจุบันตามมาตรา 65 ตรี (12)
ตารางอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคล SME เทียบกับอัตราปกติ
ตามพระราชกฤษฎีกา ออกตามความในประมวลรัษฎากร ว่าด้วยการลดอัตราและยกเว้นรัษฎากร (ฉบับที่ 530) พ.ศ. 2554 และที่แก้ไขเพิ่มเติม นิติบุคคลที่จะได้รับสิทธิคำนวณภาษีอัตรา SME ต้องเข้าเงื่อนไขครบทั้ง 2 ข้อในรอบระยะเวลาบัญชีนั้น คือ (1) มีทุนที่ชำระแล้วในวันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชีไม่เกิน 5,000,000 บาท และ (2) มีรายได้จากการขายสินค้าและการให้บริการในรอบระยะเวลาบัญชีไม่เกิน 30,000,000 บาท
| ช่วงกำไรสุทธิทางภาษี (บาท) | อัตราภาษี SME (ทุนไม่เกิน 5 ลบ. และรายได้ไม่เกิน 30 ลบ.) | อัตราภาษีนิติบุคคลทั่วไป |
|---|---|---|
| 0 – 300,000 บาทแรก | ยกเว้นภาษี (0%) | 20% |
| ส่วนที่เกิน 300,000 – 3,000,000 บาท | 15% | 20% |
| ส่วนที่เกิน 3,000,000 บาทขึ้นไป | 20% | 20% |
ตัวอย่างคำนวณภาษี SME และตารางคู่บัญชีตั้งภาษีสิ้นปี
สมมติบริษัท SME มีทุนชำระแล้ว 2,000,000.00 บาท รายได้ทั้งปี 18,500,000.00 บาท มีกำไรก่อนภาษีทางบัญชี 2,150,000.00 บาท มีรายการบวกกลับรายจ่ายต้องห้ามรวม 150,000.00 บาท ทำให้มี กำไรสุทธิทางภาษีเท่ากับ 2,300,000.00 บาท
- กำไรสุทธิ
300,000.00บาทแรก: ได้รับยกเว้นภาษี =0.00บาท - กำไรสุทธิส่วนที่เกิน
300,000.00ถึง2,300,000.00บาท (ฐาน2,000,000.00บาท × 15%): ภาษี =300,000.00บาท - รวมภาษีเงินได้นิติบุคคลทั้งปี = 300,000.00 บาท (ประหยัดกว่าอัตราปกติ 20% ซึ่งต้องเสีย
460,000.00บาท ถึง160,000.00บาท)
สมมติระหว่างปีบริษัทได้ยื่นชำระภาษีครึ่งปี ภ.ง.ด.51 ไว้แล้ว 120,000.00 บาท และมีภาษีเงินได้ถูกหัก ณ ที่จ่ายตามหนังสือรับรอง 50 ทวิ สะสมในบัญชี 1153-00 จำนวน 95,000.00 บาท จึงเหลือภาษีเงินได้นิติบุคคลที่ต้องชำระเพิ่มพร้อมแบบ ภ.ง.ด.50 เท่ากับ 85,000.00 บาท โดยมีคู่บัญชีดังนี้
1. วันยื่นชำระภาษีครึ่งปี (ภ.ง.ด.51)
| รายการบัญชี | เดบิต (บาท) | เครดิต (บาท) |
|---|---|---|
| 1154-00 ภาษีเงินได้นิติบุคคลจ่ายล่วงหน้า (ภ.ง.ด.51) | 120,000.00 | |
| 1112-01 เงินฝากออมทรัพย์ - ธนาคาร | 120,000.00 | |
| รวม | 120,000.00 | 120,000.00 |
2. วันสิ้นรอบระยะเวลาบัญชี: ตั้งค่าใช้จ่ายภาษีเงินได้นิติบุคคลและตัดเครดิตภาษี
| รายการบัญชี | เดบิต (บาท) | เครดิต (บาท) |
|---|---|---|
| 5290-00 ภาษีเงินได้นิติบุคคล | 300,000.00 | |
| 1154-00 ภาษีเงินได้นิติบุคคลจ่ายล่วงหน้า (ล้างยอด ภ.ง.ด.51) | 120,000.00 | |
| 1153-00 ภาษีเงินได้ถูกหัก ณ ที่จ่าย (ตัดเครดิตภาษีตามใบ 50 ทวิ) | 95,000.00 | |
| 2124-00 ภาษีเงินได้นิติบุคคลค้างจ่าย (รอยื่นชำระพร้อม ภ.ง.ด.50) | 85,000.00 | |
| รวม | 300,000.00 | 300,000.00 |
กระดาษทำการ ภ.ง.ด.51 และ ภ.ง.ด.50 ใน BC Ai Account ช่วยนักบัญชีอย่างไร
ดึงรายได้และค่าใช้จ่ายจาก GL อัตโนมัติ
หน้าจอคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคลดึงยอดหมวด 4 และหมวด 5 จากสมุดบัญชีแยกประเภทมาตั้งต้นทันที พร้อมคัดกรองรายการที่ติดป้ายรายจ่ายต้องห้ามจากการเบิกจ่าย
สลับเทียบอัตรา SME ขั้นบันไดกับอัตราปกติ 20%
เลือกคำนวณตามเกณฑ์ SME หรืออัตราปกติ พร้อมใส่รายการบวกกลับตามมาตรา 65 ตรี ผลขาดทุนยกมา 5 ปี และเครดิตภาษี 50 ทวิ ได้ครบถ้วน
เตือนความเสี่ยงมาตรา 67 ตรี ล่วงหน้า
เมื่อกรอกยอดภาษีปีก่อนในโหมด ภ.ง.ด.51 ระบบช่วยเทียบกับเกณฑ์กึ่งหนึ่งของปีก่อนและพิมพ์กระดาษทำการ PDF พร้อมช่องลงนามส่งต่อผู้สอบบัญชีรับอนุญาต
ส่งออกงบการเงิน DBD e-Filing ต่อเนื่อง
หลังผู้สอบบัญชีตรวจรับรองและปรับปรุงรายการปิดงวดเสร็จ สามารถออกงบฐานะการเงิน งบกำไรขาดทุน และล็อกงวดบัญชีประจำปีได้ทันที
การเลือกรุ่นใช้งานและข้อควรระวัง
สำหรับธุรกิจที่เพิ่งเริ่มต้นออกบิลสามารถทดลองใช้ BC Ai Account Starter ได้ฟรี 0 บาท/เดือน (รองรับ 1–100 Concurrent Users) ส่วนระบบบัญชีแยกประเภท (GL) งบการเงิน และกระดาษทำการคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล ภ.ง.ด.51 / ภ.ง.ด.50 พร้อมใช้งานตั้งแต่รุ่น Standard (เริ่ม 199 บาท/เดือน สำหรับ 1–5 คนพร้อมกัน), Professional (เริ่ม 499 บาท/เดือน) และ Enterprise (เริ่ม 999 บาท/เดือน) สำนักงานบัญชีรับสิทธิ์ใช้ฟรี 0 บาท ไม่จำกัด พร้อมแยก Server เฉพาะสำนักงานได้ที่ BC Ai Accounting Partner ทั้งนี้กระดาษทำการในระบบเป็นเครื่องมือช่วยวางแผนเบื้องต้น ตัวเลขยื่นแบบจริงต้องได้รับการตรวจสอบและรับรองจากผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตามมาตรา 69 เสมอ
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ยื่นประมาณการกำไรสุทธิในแบบ ภ.ง.ด.51 อย่างไรไม่ให้เสี่ยงเสียเงินเพิ่ม 20% ตามมาตรา 67 ตรี
ต้องประมาณการกำไรสุทธิทั้งปีไม่ให้ขาดไปเกินร้อยละ 25 ของกำไรสุทธิจริงเมื่อสิ้นปี หรือเข้าเกณฑ์เหตุอันสมควรตามคำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.50/2537 เช่น ยื่นแบบและชำระภาษีครึ่งปีไว้ไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งของภาษีเงินได้นิติบุคคลที่ได้ยื่นแบบแสดงรายการไว้ในรอบระยะเวลาบัญชีปีก่อน
กิจการแบบใดได้รับสิทธิคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคลในอัตรา SME ยกเว้น 300,000 บาทแรก
ต้องเป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่มีทุนที่ชำระแล้วในวันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชีไม่เกิน 5 ล้านบาท และมีรายได้จากการขายสินค้าและการให้บริการในรอบระยะเวลาบัญชีไม่เกิน 30 ล้านบาทต่อเนื่องกันตามพระราชกฤษฎีกา (ฉบับที่ 530)
กำหนดเวลายื่นแบบ ภ.ง.ด.51 และ ภ.ง.ด.50 ทางกระดาษและทางออนไลน์ต่างกันกี่วัน
แบบ ภ.ง.ด.51 ต้องยื่นภายใน 2 เดือนนับแต่วันสุดท้ายของรอบ 6 เดือนแรก ส่วนแบบ ภ.ง.ด.50 ต้องยื่นพร้อมงบการเงินที่ผู้สอบบัญชีรับรองภายใน 150 วันนับแต่วันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชี หากยื่นผ่านอินเทอร์เน็ต e-Filing ของกรมสรรพากรจะได้รับขยายเวลาออกไปอีก 8 วันนับแต่วันพ้นกำหนดยื่นแบบกระดาษ
ผลขาดทุนสุทธิทางภาษียกมาจากปีก่อนนำมาหักกลบกำไรในปีปัจจุบันได้กี่ปี
ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ตรี (12) กิจการสามารถนำผลขาดทุนสุทธิทางภาษียกมาไม่เกิน 5 รอบระยะเวลาบัญชีก่อนรอบระยะเวลาบัญชีปัจจุบันมาหักเป็นรายจ่ายในการคำนวณกำไรสุทธิทางภาษีได้
แหล่งที่มาและมาตรฐานอ้างอิง
- กรมสรรพากร — ประมวลรัษฎากร หมวด 3 ภาษีเงินได้นิติบุคคล (มาตรา 65–76 รายจ่ายต้องห้ามและวิธีคำนวณกำไรสุทธิ)
- กรมสรรพากร — บัญชีอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลและอัตราภาษีสำหรับ SME
- กรมสรรพากร — ประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 469 หลักเกณฑ์สิทธิหักรายจ่าย 2 เท่าซอฟต์แวร์/บริการดิจิทัลสำหรับ SME
- กรมสรรพากร — ประกาศกระทรวงการคลังขยายกำหนดเวลายื่นแบบแสดงรายการผ่านอินเทอร์เน็ต (+8 วัน)
- กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) — ระบบนำส่งงบการเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ (DBD e-Filing)
- คลังความรู้ BC Brain MCP — กฎบัญชี คู่มือการใช้งาน และข้อจำกัดระบบที่ตรวจสอบจากโค้ดจริงของ BC Ai Account
- รายละเอียดผลิตภัณฑ์ BC Ai Account (15 ระบบในพอร์ทัลเดียว)
- ปฏิทินกำหนดยื่นแบบภาษีและงบการเงิน SME ไทย
หมายเหตุ: ข้อกำหนดทางกฎหมาย ภาษีอากร มาตรฐานบัญชี และความสามารถของระบบ BC Ai Account ในหน้านี้ตรวจสอบตามเอกสารทางการและระบบจริง ณ 14 พฤศจิกายน 2569 หากมีประกาศแก้ไขเพิ่มเติม ให้ยึดประกาศล่าสุดของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง