บทความ
ต้นทุนถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่คืออะไร
สูตร ตัวอย่าง และข้อควรระวัง
วิธีคิดต้นทุนสินค้าที่ร้านค้าซื้อมาขายไปใช้บ่อย เข้าใจสูตรได้ใน 5 นาที พร้อมตัวอย่างตัวเลขที่ลองคำนวณตามได้
คำตอบสั้น: ต้นทุนถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ (Moving Average) คือการคำนวณต้นทุนเฉลี่ยต่อหน่วยใหม่ทุกครั้งที่รับสินค้าเข้า ส่วนตอนขายจะใช้ต้นทุนเฉลี่ย ณ ขณะนั้นเป็นต้นทุนขาย โดยการขายไม่ทำให้ต้นทุนเฉลี่ยต่อหน่วยเปลี่ยน
ต้นทุนถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่คืออะไร
คือวิธีคิดต้นทุนสินค้าโดยเฉลี่ยต้นทุนของสินค้าที่มีอยู่ทั้งหมด และคำนวณค่าเฉลี่ยใหม่ทุกครั้งที่มีสินค้ารับเข้า ค่าเฉลี่ยจึง “เคลื่อนที่” ไปตามราคาที่ซื้อเข้ามาในแต่ละครั้ง
- คำนวณต้นทุนเฉลี่ยใหม่ทุกครั้งที่รับสินค้าเข้า
- ขายออกใช้ต้นทุนเฉลี่ย ณ ขณะนั้น
- การขายไม่เปลี่ยนต้นทุนเฉลี่ยต่อหน่วย
- เหมาะกับสินค้าที่ซื้อเข้าหลายครั้งในราคาต่างกัน
สูตรคำนวณ
การคำนวณมี 2 จังหวะ คือตอนรับสินค้าเข้ากับตอนขายสินค้าออก
- ต้นทุนเฉลี่ยใหม่ = (มูลค่าคงเหลือเดิม + มูลค่าที่รับเข้า) ÷ (จำนวนคงเหลือเดิม + จำนวนที่รับเข้า)
- ต้นทุนขาย = จำนวนที่ขาย × ต้นทุนเฉลี่ย ณ ขณะนั้น
- มูลค่าคงเหลือใหม่ = มูลค่าคงเหลือเดิม − ต้นทุนขาย
ทุกตัวเลขควรปัดเศษตามจำนวนทศนิยมที่กำหนดไว้อย่างสม่ำเสมอ
ตัวอย่างการคำนวณทีละขั้น
สมมติสินค้า A มีคงเหลือยกมา 100 ชิ้น ต้นทุนชิ้นละ 50 บาท ระหว่างเดือนมีการซื้อและขายตามลำดับด้านล่าง
| วันที่ | รายการ | การคำนวณ | คงเหลือ |
|---|---|---|---|
| 1 ต.ค. | ยกมา 100 ชิ้น × 50 บาท | มูลค่า 5,000 บาท ต้นทุนเฉลี่ย 50 บาท | 100 ชิ้น / 5,000 บาท |
| 5 ต.ค. | ซื้อ 200 ชิ้น × 56 บาท = 11,200 บาท | (5,000 + 11,200) ÷ 300 = 54 บาท | 300 ชิ้น / 16,200 บาท |
| 10 ต.ค. | ขาย 150 ชิ้น | ต้นทุนขาย 150 × 54 = 8,100 บาท | 150 ชิ้น / 8,100 บาท |
| 15 ต.ค. | ซื้อ 50 ชิ้น × 62 บาท = 3,100 บาท | (8,100 + 3,100) ÷ 200 = 56 บาท | 200 ชิ้น / 11,200 บาท |
| 20 ต.ค. | ขาย 100 ชิ้น | ต้นทุนขาย 100 × 56 = 5,600 บาท | 100 ชิ้น / 5,600 บาท |
สรุปท้ายเดือน ต้นทุนขายรวมเท่ากับ 8,100 + 5,600 = 13,700 บาท และเหลือสินค้า 100 ชิ้น มูลค่า 5,600 บาท ตรวจทานได้ว่า 5,000 + 11,200 + 3,100 − 13,700 = 5,600 บาท ตรงกับมูลค่าคงเหลือ
ค่าขนส่งและต้นทุนแฝงต้องรวมเข้าต้นทุนสินค้า
ต้นทุนสินค้าไม่ได้มีแค่ราคาซื้อ ค่าใช้จ่ายที่จ่ายเพื่อให้ได้สินค้ามาอยู่ในสภาพพร้อมขาย เช่น ค่าขนส่งเข้า โดยทั่วไปต้องรวมเป็นต้นทุนสินค้าด้วย
- ต้นทุนสินค้า = ราคาซื้อ + ค่าใช้จ่ายที่ทำให้ได้สินค้ามาพร้อมขาย
- จากตัวอย่างเดิม ถ้าการซื้อวันที่ 5 ต.ค. มีค่าขนส่ง 600 บาท ต้นทุนเฉลี่ยจะเป็น (5,000 + 11,200 + 600) ÷ 300 = 56 บาท แทนที่จะเป็น 54 บาท
- ถ้าไม่รวมต้นทุนแฝง ต้นทุนต่อหน่วยจะต่ำกว่าความจริง กำไรขั้นต้นจึงดูสูงเกินจริง
- รายการใดควรรวมเป็นต้นทุนสินค้า ควรปรึกษาผู้สอบบัญชีของกิจการ
เอกสารย้อนหลังทำให้ต้นทุนเพี้ยนได้อย่างไร
จุดที่ทำให้ต้นทุนถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ผิดบ่อยคือลำดับเวลา สมมติใบซื้อวันที่ 15 ต.ค. ถูกบันทึกช้า หลังจากบันทึกการขายวันที่ 20 ต.ค. ไปแล้ว ตอนบันทึกการขาย ระบบยังเห็นต้นทุนเฉลี่ย 54 บาท
- ถ้าไม่คำนวณย้อน: ต้นทุนขายวันที่ 20 ต.ค. = 100 × 54 = 5,400 บาท
- ถ้าคำนวณใหม่ตามลำดับวันที่: ต้นทุนขาย = 100 × 56 = 5,600 บาท
- ผลต่าง: ต้นทุนขายต่ำไป 200 บาท และมูลค่าคงเหลือสูงไป 200 บาท
- ยิ่งเอกสารย้อนหลังมาก ผลต่างยิ่งกระจายไปหลายรายการ
BC Ai Account คำนวณต้นทุนให้อย่างไร
BC Ai Account คุมสต็อกได้หลายคลัง โดยต้นทุนคำนวณแบบถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ และเมื่อบันทึกเอกสารย้อนวัน ระบบคำนวณต้นทุนเฉลี่ยใหม่ให้ตั้งแต่จุดที่เปลี่ยน ผู้ใช้ไม่ต้องไล่แก้เอกสารที่ตามมาเอง
- ใช้วิธีถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ ส่วนวิธี FIFO LIFO FEFO อยู่ระหว่างพัฒนา
- ปันส่วนค่าขนส่ง ประกัน อากรขาเข้า เข้าเป็นต้นทุนสินค้าได้ (รุ่น Pro)
- บันทึกเอกสารย้อนวันได้ ระบบคำนวณใหม่ตั้งแต่จุดที่เปลี่ยน
- ระบบเตือนทันทีเมื่อจำนวนคงเหลือในคลังไม่พอขณะทำเอกสาร
ดูภาพรวมงานสต็อกและบัญชีที่ หน้าฟีเจอร์ หรือ ดูสถานะการทดลองใช้
คำถามที่พบบ่อย
ต้นทุนถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่คำนวณใหม่เมื่อไร
คำนวณใหม่ทุกครั้งที่มีสินค้ารับเข้า ส่วนการขายออกใช้ต้นทุนเฉลี่ย ณ ขณะนั้นเป็นต้นทุนขาย โดยไม่ทำให้ต้นทุนเฉลี่ยต่อหน่วยเปลี่ยน
ค่าขนส่งสินค้าเข้าต้องรวมในต้นทุนหรือไม่
ค่าใช้จ่ายที่ทำให้ได้สินค้ามาพร้อมขาย เช่น ค่าขนส่งเข้า โดยทั่วไปรวมเป็นต้นทุนสินค้า ส่วนรายการใดควรรวม ควรปรึกษาผู้สอบบัญชีของกิจการ
นอกจากถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่มีวิธีคิดต้นทุนแบบอื่นไหม
มีวิธีตีราคาสินค้าคงเหลืออีกหลายวิธี การเลือกวิธีที่เหมาะกับกิจการและการเปลี่ยนวิธีควรปรึกษาผู้สอบบัญชี เมื่อเลือกแล้วควรใช้อย่างสม่ำเสมอ ทั้งนี้ BC Ai Account คำนวณต้นทุนด้วยวิธีถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่
บันทึกเอกสารย้อนหลัง BC Ai Account คำนวณต้นทุนใหม่ไหม
คำนวณ เมื่อบันทึกเอกสารย้อนวัน ระบบคำนวณต้นทุนเฉลี่ยใหม่ให้ตั้งแต่จุดที่เปลี่ยน