ข่าวแรงงาน
ร้านไลฟ์สดไม่ขึ้นทะเบียนประกันสังคม
กสม. ชี้ละเมิดสิทธิลูกจ้าง
คำตอบสั้น: คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) แถลงเมื่อ 30 ต.ค. 2569 ว่าบริษัทที่จ้างพนักงานไลฟ์สดขายสินค้าผ่าน TikTok ช่วง 20 ม.ค.–31 พ.ค. 2568 แต่ไม่ยื่นแบบขึ้นทะเบียนผู้ประกันตน เป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน แม้บริษัทยื่นแบบและจ่ายเงินสมทบย้อนหลัง 5 เดือนพร้อมเงินเพิ่มร้อยละ 2 แล้วเมื่อ 21 ม.ค. 2569 กสม. เสนอให้สำนักงานประกันสังคมกำกับนายจ้างธุรกิจขายสินค้าออนไลน์ และวางเกณฑ์การดำเนินคดีให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน
ประเด็นสำคัญ
- กสม. แถลงข่าวครั้งที่ 36/2569 เมื่อ 30 ตุลาคม 2569 ผลการตรวจสอบเรื่องร้องเรียนของพนักงานประชาสัมพันธ์สินค้าผ่านการถ่ายทอดสดบน TikTok
- บริษัทผู้ถูกร้อง (ไม่เปิดเผยชื่อ) จ้างผู้ร้องเป็นลูกจ้างระหว่าง 20 ม.ค. – 31 พ.ค. 2568 แต่ไม่ยื่นแบบขึ้นทะเบียนผู้ประกันตนในช่วงนั้น
- เมื่อ 21 ม.ค. 2569 บริษัทยื่นแบบขึ้นทะเบียนผู้ประกันตน และจ่ายเงินสมทบทั้งส่วนลูกจ้างและนายจ้างย้อนหลังรวม 5 เดือน พร้อมเงินเพิ่มร้อยละ 2 สำนักงานประกันสังคม (สปส.) จึงไม่ได้ดำเนินคดีหรือเปรียบเทียบความผิด
- กสม. เห็นว่ายังเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน เพราะช่วงที่ทำงาน ผู้ร้องไม่อยู่ในสถานะลูกจ้างที่มีสิทธิได้รับประโยชน์ทดแทนหากเกิดกรณีต่าง ๆ ขึ้น
ข้อเสนอแนะของ กสม.
กสม. มีมติเมื่อ 27 ต.ค. 2569 เสนอให้สำนักงานประกันสังคม
- ตรวจสอบการขึ้นทะเบียนและการนำส่งเงินสมทบของลูกจ้างบริษัทนี้ให้ครบถ้วนถูกต้อง
- ให้ความรู้และกำกับดูแลนายจ้างในธุรกิจขายสินค้าออนไลน์ ให้ยื่นแบบขึ้นทะเบียนและนำส่งเงินสมทบ
- วางหลักเกณฑ์การใช้ดุลพินิจดำเนินคดีหรือเปรียบเทียบความผิดให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน โดยพิจารณาปัจจัยอย่างน้อย เช่น ระยะเวลาที่ล่าช้า และการแก้ไขโดยสมัครใจ พร้อมบันทึกเหตุผลการใช้ดุลพินิจเป็นลายลักษณ์อักษรทุกกรณี
ส่วนบริษัทผู้ถูกร้อง กสม. เสนอให้วางแนวปฏิบัติยื่นขึ้นทะเบียนผู้ประกันตนภายในเวลาที่กฎหมายกำหนด ทุกครั้งที่จ้างลูกจ้างใหม่
ประเด็นสัญญาห้ามแข่งขัน
ผู้ร้องยังร้องเรื่องข้อสัญญาที่ห้ามรับงานประชาสัมพันธ์สินค้าผ่านการถ่ายทอดสดบนแพลตฟอร์มเดียวกัน ให้กับสินค้าที่มีลักษณะเดียวกันหรือคล้ายคลึงกัน ทั้งระหว่างทำงานและภายหลังสิ้นสุดสัญญา 3 เดือน กสม. เห็นว่าเป็นข้อจำกัดที่เหมาะสมและไม่เกินสมควรจนกระทบต่อสิทธิในการทำงาน ในชั้นนี้จึงยังไม่ถือเป็นการละเมิดสิทธิ
บทเรียนสำหรับ SME และร้านค้าออนไลน์
- จ้างพนักงานไลฟ์ แอดมินเพจ หรือพนักงานแพ็กของเป็นลูกจ้าง ต้องยื่นขึ้นทะเบียนผู้ประกันตนภายในเวลาที่กฎหมายกำหนด การจ่ายย้อนหลังมีเงินเพิ่ม และกรณีนี้ กสม. ยังถือว่าละเมิดสิทธิ เพราะลูกจ้างไม่ได้รับความคุ้มครองในช่วงนั้น
- ทำเช็กลิสต์รับพนักงานใหม่ ให้มีขั้นตอนขึ้นทะเบียนประกันสังคม และกระทบยอดรายชื่อในแบบนำส่งเงินสมทบกับรายชื่อพนักงานที่จ่ายเงินเดือนทุกเดือน
- สัญญาห้ามแข่งขัน ควรกำหนดขอบเขตและระยะเวลาให้เหมาะสม ไม่จำกัดการประกอบอาชีพเกินสมควร
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
จ่ายเงินสมทบประกันสังคมย้อนหลังแล้ว ยังถือว่าผิดไหม?
ในกรณีนี้ กสม. เห็นว่ายังเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน เพราะช่วงที่ทำงาน ลูกจ้างไม่อยู่ในสถานะที่มีสิทธิได้รับประโยชน์ทดแทน แม้บริษัทยื่นแบบและจ่ายเงินสมทบย้อนหลังพร้อมเงินเพิ่มร้อยละ 2 แล้ว และสำนักงานประกันสังคมไม่ได้ดำเนินคดีกับบริษัท
พนักงานไลฟ์สดขายของต้องเข้าประกันสังคมไหม?
ถ้าเป็นลูกจ้างของบริษัท นายจ้างต้องยื่นแบบขึ้นทะเบียนผู้ประกันตนและนำส่งเงินสมทบตามกฎหมายประกันสังคม กรณีที่ กสม. ตรวจสอบเป็นพนักงานประชาสัมพันธ์สินค้าผ่านการถ่ายทอดสดที่บริษัทจ้างเป็นลูกจ้าง
สัญญาห้ามลูกจ้างไปไลฟ์ขายสินค้าคู่แข่งหลังลาออกใช้ได้ไหม?
กสม. เห็นว่าข้อสัญญาห้ามรับงานประชาสัมพันธ์สินค้าลักษณะเดียวกันบนแพลตฟอร์มเดียวกัน 3 เดือนหลังสิ้นสุดสัญญา เป็นข้อจำกัดที่เหมาะสมและไม่เกินสมควร ความเห็นนี้เป็นของกรณีเฉพาะ ไม่ใช่คำพิพากษาศาล
แหล่งที่มา
- สำนักงาน กสม. — แถลงข่าวเด่นประจำสัปดาห์ ครั้งที่ 36/2569 — 30 ตุลาคม 2569
ตรวจทานกับแหล่งที่มาล่าสุดเมื่อ 4 พฤศจิกายน 2569 บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี